Ảnh tư liệu (trước 1942), tác giả không rõ — Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.
Xin được dành bài viết này để tưởng nhớ và tri ân nhạc sĩ Đặng Thế Phong (1918–1942), người đã có những đóng góp đáng trân trọng cho nền âm nhạc Việt Nam.
Đôi nét tiểu sử
Đặng Thế Phong sinh năm 1918 tại Nam Định. Cha mất sớm, gia cảnh túng thiếu, ông phải bỏ dở việc học khi đang theo bậc thành chung. Lên Hà Nội, ông vừa vẽ minh họa cho một số tờ báo để kiếm sống, vừa theo học dự thính tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương cho đến năm 1939. Sau đó ông sang Nam Vang (Phnom Penh) dạy nhạc một thời gian trước khi trở về Hà Nội cuối năm 1941. Cuộc đời sáng tác của ông rất ngắn ngủi: ông qua đời vì bệnh lao năm 1942, khi mới 24 tuổi, chỉ để lại vỏn vẹn ba nhạc phẩm — nhưng cả ba đều trở thành những viên ngọc quý của tân nhạc tiền chiến.
Những ca khúc để đời
Đêm Thu
Viết cho một đêm lửa trại của học sinh Hà Nội năm 1940, đây là nhạc phẩm được biết đến sớm nhất trong ba sáng tác ông để lại, trình diễn lần đầu tại rạp Olympia, Hà Nội.
Con Thuyền Không Bến
Hoàn thành trong thời gian ông ở Nam Vang, được trình diễn lần đầu tại rạp Olympia, Hà Nội năm 1941 — một trong những ca khúc tiêu biểu nhất của dòng nhạc lãng mạn tiền chiến.
Giọt Mưa Thu
Sáng tác năm 1942 ngay trên giường bệnh, khi sức khỏe ông đã rất yếu. Nhạc phẩm ban đầu mang tên "Vạn Cổ Sầu", sau đổi thành "Giọt Mưa Thu" theo góp ý của bạn bè để bớt phần bi thương.
Đặng Thế Phong qua đời ở tuổi 24 tại Nam Định, để lại một sự nghiệp ngắn ngủi nhưng trọn vẹn. Ba nhạc phẩm ông viết ra trong những năm tháng cuối đời vẫn được hát lại qua nhiều thế hệ, như một mùa thu không bao giờ tàn trong tân nhạc Việt Nam.
Bài viết dựa trên các thông tin tiểu sử và lịch sử âm nhạc được ghi chép và lưu truyền rộng rãi trong giới yêu nhạc Việt Nam; những chi tiết chỉ có một nguồn duy nhất (như hồi ký) được ghi rõ nguồn trong bài. Nếu quý độc giả có thông tin bổ sung hoặc đính chính, xin vui lòng liên hệ để bài viết được hoàn thiện hơn.