Ảnh tư liệu (1943), tác giả không rõ — Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.
Xin được dành bài viết này để tưởng nhớ và tri ân nhạc sĩ Dzoãn Mẫn (1919–2007), người đã có những đóng góp đáng trân trọng cho nền âm nhạc Việt Nam.
Đôi nét tiểu sử
Dzoãn Mẫn (cũng viết là Doãn Mẫn) sinh năm 1919 tại làng Hoàng Mai, Hà Nội. Cha ông làm việc tại ga Hàng Cỏ và rất giỏi đàn bầu, chính ông là người đầu tiên hướng dẫn con trai mình đến với âm nhạc cổ truyền qua cây đàn tứ. Sau khi tốt nghiệp trường sư phạm, Dzoãn Mẫn từng làm thư ký tại bệnh viện Bạch Mai, đồng thời tự học nhạc lý qua sách tiếng Pháp và theo học sáng tác trong bốn tháng với một nhạc trưởng người Pháp. Ông cùng các nhạc sĩ Văn Chung và Lê Yên lập nên nhóm nhạc Tricéa, một trong những nhóm sáng tác tân nhạc buổi đầu. Về sau, ông có khoảng hai mươi năm phụ trách công tác đào tạo tại Nhạc viện Hà Nội, và chỉ sáng tác trở lại khi đã ngoài bảy mươi tuổi.
Những ca khúc để đời
Biệt Ly
Sáng tác năm 1939 khi ông mới 20 tuổi, lấy cảm hứng từ những cảnh chia tay đầy nước mắt mà ông chứng kiến tại ga Hàng Cỏ, giữa những đôi trẻ tiễn nhau khi người thanh niên lên đường. Đây là một trong những ca khúc tân nhạc sớm nhất và nổi tiếng nhất viết về đề tài chia ly, gắn liền với tên tuổi ông suốt sự nghiệp.
Tiếng Hát Đêm Thu
Sáng tác đầu tay của ông, ra đời năm 1937, mở đầu cho một chuỗi những ca khúc mang màu sắc mùa thu tiêu biểu của tân nhạc tiền chiến.
Dzoãn Mẫn qua đời năm 2007 tại Hà Nội. Dù chỉ để lại một số lượng sáng tác khiêm tốn so với nhiều đồng nghiệp cùng thời, "Biệt Ly" của ông vẫn vang lên như một trong những khúc chia ly kinh điển đầu tiên của tân nhạc Việt Nam.
Bài viết dựa trên các thông tin tiểu sử và lịch sử âm nhạc được ghi chép và lưu truyền rộng rãi trong giới yêu nhạc Việt Nam; những chi tiết chỉ có một nguồn duy nhất (như hồi ký) được ghi rõ nguồn trong bài. Nếu quý độc giả có thông tin bổ sung hoặc đính chính, xin vui lòng liên hệ để bài viết được hoàn thiện hơn.